De 7 meest bizarre mierenfeitjes

Mieren zijn bijzondere wezens. Ze zijn sterk, ze zijn ongelooflijk slim, ze werken goed samen en als mens kunnen we ongelooflijk veel van ze leren. Ik kan duizend mierenweetjes vertellen die ontzettend interessant en bizar zijn, maar ik begin er maar met zeven.

1. De sterkste mier ter wereld

Dat mieren sterk zijn, dat is algemeen bekend. Maar hoe sterk zijn ze nou precies. Dat verschilt per soort, maar de bladsnijdersmier spant wel de kroon. Deze prachtige soort kan tot wel 50 keer zijn eigen lichaamsgewicht dragen. Ter vergelijking een tabelletje wat jij zou kunnen optillen als je mierenkracht hebt.
Jouw gewicht en wat je kan optillen
40 kg - Een auto
50 kg - 139 kratjes bier
60 kg - Een geladen bestelbus
70 kg - 50 wasmachines
80 kg - Een middelgroot zeiljacht
90 kg - Een orka
100 kg - Een tractor
110 kg - 3000 bakstenen
120 kg - Een uit de kluiten gewassen olifant

2. De snelste mier ter wereld

De snelste mier op aarde is de Saharaanse Zilvermier. Ze houden van warmte en komen naar buiten als veel andere dieren schuilen voor de meest extreme hitte. Denk dan aan temperaturen van meer dan 50 graden Celsius. De brandende zon is misschien één van de redenen dat ze zo snel rennen: maar liefst 47 stappen per seconde. En daarmee halen ze een snelheid van 1 meter per seconde en dus 3,6 kilometer per uur. Dat klinkt misschien niet veel, maar 1 meter is meer dan 100 keer de lichaamslengte van dit kleine dier.

Zullen we het weer even omrekenen naar de bescheiden mensheid? Een mens van 1,75 meter zou 175 meter per seconde moeten halen op dit tempo. En dus een duizelingwekkende snelheid van 630 kilometer per uur moeten rennen! De topsnelheid van Usain Bolt was bij zijn wereldrecord zo’n 44 kilometer per uur.

3. De pijnlijkste mierensteek ter wereld

Gelukkig zijn er maar heel weinig dodelijke mieren op aarde. Alleen de zogeheten buldogmieren uit Australië (hoe kan het ook anders), heeft menselijke dodelijke slachtoffers op haar naam. Maar de meeste mensen overlijden niet van zo’n steek.

Je kunt beter geprikt worden door de buldogmier dan door de kogelmier. Deze miersoort komt voor in de regenwouden van Zuid-Amerika. Deze mier heeft officieel de pijnlijkste insectensteek ter wereld. De wetenschapper Justin Schmidt omschrijft het als ‘pure, brandende, intense, uitstralende pijn. Alsof je op gloeiende kolen loopt met een 10 centimeter lange roestige spijker in je hiel.’ Lekker dan… De pijn kan tot wel 24 uur aanhouden en wordt ook wel omschreven met het gevoel neergeschoten te worden. Vandaar ook de naam: kogelmier.

Nog een luguber feitje over de kogelmier weten? Bij bepaalde stammen diep in het Amazonegebied worden jongens ingewijd tot krijger door een ritueel waarbij ze hun handen een half uur lang in een soort wanten moeten steken, waar honderden kogelmieren in rondlopen. Die voelen zich natuurlijk bedreigd door die vlezige klauwen en verdedigen zich met hand en tand… Dit ritueel wordt soms tot wel 25 keer herhaald.

4. Mier als hechting

Gelukkig zijn er ook volkeren die mieren op een voor zichzelf wat mildere manier gebruiken. Onder andere de Masai hebben ontdekt dat mieren uitstekend geschikt zijn als medische nietmachine.

Heb je een wond op de arm die eigenlijk gehecht moet worden, kan hier een bepaald soort mieren voor worden gebruikt. Deze mieren hebben een extreem krachtige beet en laten ook niet zomaar los. Wat doen de Masai? Ze laten de mier op de wond bijten en vervolgens wordt het lichaam gescheiden van de kop, waardoor de mierenkop al bijtend achterblijft op de wond. Gevolg: de wond wordt prachtig gehecht!

5. Mierenantibiotica

Mieren zorgen overigens ook goed voor hun eigen gezondheid. Daar zijn talloze voorbeelden van, maar deze is toch wel heel bizar: mieren hebben al in de tijd van de dino’s antibiotica ontwikkeld. De bladsnijdersmier onderhoudt hun eigen schimmeltuintjes onder de grond, waar ze van eten. Dit betreft een bepaalde soort schimmel. Er zijn echter ook andere, ongewenste schimmels die zich in die tuin ontwikkelen. Om die schimmel te bestrijden hebben de mieren een soort antibioticum ontwikkeld, waar ze hun tuintjes mee behandelen.

Wetenschappers proberen iets van de technieken van de mieren over te hevelen naar onze gezondheidszorg, vooralsnog zonder succes. Het gevaar aan ‘onze’ antibiotica is namelijk dat we er vrij snel immuun voor zijn. Het antibioticum van de mieren gaat al duizenden jaren mee.

6. Mieren zijn carrièremakers

Je denkt misschien dat alle mieren dezelfde taak hebben, maar niks is minder waar. Elke mier doorloopt een vastgestelde loopbaan.
Kraamhulp: elke werkster begint in de broedkamer met als taak het verzorgen en voeden van eitjes, larven en poppen. De kraamkamer moet warm en vochtig genoeg worden gehouden en natuurlijk schoon. Het broed moet onder perfecte omstandigheden opgroeien.
Huishoudhulp/architect: het is een vrij breed takenpakket, maar na verloop van tijd krijgen alle mieren deze taak. Ze zorgen ervoor dat het nest schoon wordt gehouden en dat er nieuwe gangen en kamers worden gegraven. Dat dat een hele klus kan zijn, lees je in één van de volgende feitjes.
Voedselzoeker: dit zijn de mieren die wij buiten zien lopen. Ze hebben er al een heel leven opzitten en zijn nu toe aan het hoogtepunt van hun carrière: het verkennen van nieuwe gebieden en het zoeken van voedsel. De belangrijkste taak wordt overgelaten aan de vrouwen met ervaring. Deze carrière heeft echter ook een prijs. Wie eenmaal voedselzoeker is, heeft gemiddeld nog twee weken te leven. Want buiten is het gevaar overal.

7. De grootste mierenkolonie ter wereld

Mieren zijn met veel. Gigantisch veel. Naar verluidt zijn er voor elk mens zo’n 1 miljoen mieren op deze wereld. Ze graven enorme gangenstelsels onder de grond en vermenigvuldigen dat het een lieve lust is. Zo zijn er gangenstelsels onder onze voeten die wel kilometers lang kunnen zijn en door één kolonie zijn gegraven.

Gelukkig hebben de meeste mieren natuurlijke vijanden. En daar ben zelfs ik als mierengek blij mee. Anders zou het al snel de spuigaten uitlopen. Kijk maar naar de Argentijnse mier. Deze soort is waarschijnlijk rond 1895 per ongeluk in Europa terechtgekomen, waar het geen natuurlijke vijanden heeft. Inmiddels is daar vanuit 1 koningin een superkolonie ontstaan, die voor zover wij weten de grootste kolonie ter wereld is.

Pak even een kaart of Google Maps erbij en leg je vinger op het meest noordwestelijke puntje van Portugal. Volg de kustlijn van Portugal helemaal naar beneden en daarna de volledige kustlijn van Spanje, weer terug omhoog. Daar nemen we het hele stuk Zuid-Frankrijk mee dat aan de Middellandse Zee ligt en vervolgens nog een stukje Noord-Italië. We stoppen ter hoogte van Florence. Het kroost van deze ene verdwaalde koningin heeft dat hele gebied in handen: een afstand van ruim 6000 kilometer!

Dit waren zomaar zeven feitjes die ik razendinteressant vind aan mieren. Zoals gezegd, valt er nog veel meer te vertellen. Zo vind je, in fictie verpakt, ook heel veel andere kennis over mieren in mijn jeugdboek ‘Anda: het geheim van het ei'. Een aanrader voor elke natuurliefhebber vanaf 9 jaar!