Zo ziet mijn schrijfproces eruit

Elk jaar worden er duizenden boeken gepubliceerd en zo heel af en toe zit er ook eentje van mij bij. In 2025 publiceerde ik mijn eerste jeugdboek ‘Anda: het geheim van het ei’. Maar hoe komt zo’n boek tot stand? Ik neem je mee in hoe ik, als zelfpublicerend auteur, mijn boeken schrijf.

Elk boek begint met een idee, maar vanzelfsprekend wordt niet elk idee een boek. Ideeën zijn een beetje als wolken. Ze komen, groeien, maar drijven meestal weer verder of vervliegen. Maar soms is er een wolk die blijft hangen. Die hardnekkig blijft groeien en groeien, net zolang tot er geen andere mogelijkheid meer is, of het gaat regenen.

Ideeën laat ik altijd een tijdje door mijn gedachten gaan. Soms gaan ze vanzelf weer weg. Maar sommigen blijven hangen en die vragen erom om uitgewerkt te worden. Soms stokt het dan alsnog ergens. Pas als een verhaal hardnekkig genoeg is, ga ik echt schrijven.

De eerste schrijffase

Dan volgt het creatieve gedeelte. Het is belangrijk om in ieder geval duidelijk te hebben wat de grote lijnen zijn in het verhaal en met name waar je naartoe werkt. Je moet altijd weten waar een verhaal eindigt. Het kaderen doe ik bijvoorbeeld door een lijst te maken van hoofdstukken, met in 1 of 2 zinnen erbij wat er in dit hoofdstuk gebeurt. Meestal wijk ik daar uiteindelijk vanaf, maar het geeft me een richting waarin ik het verhaal stuur.

Daarna laat ik mezelf vooral zoveel mogelijk los. Als ik in dit gedeelte al te veel bezig ga met allerlei ongeschreven wetten en regels waar een boek aan moet voldoen, kan ik daarin vastlopen. Nu ik met mijn tweede boek bezig ben, worstel ik er bijvoorbeeld mee dat ik onbewust switch tussen tegenwoordige tijd en voltooide tijd. Ik accepteer het even; eerst het verhaal maar op papier zetten.

Het schrijven zelf gebeurt vrij intuïtief. Binnen de kaders die ik zelf heb geschetst dwaal ik vrij rond in een wereld van letters en leestekens. De film zit in mijn hoofd en mijn vingers maken de ondertiteling. Vaak begin ik een zin, zonder te weten waar het eindigt. Soms komt er plotseling een idee op waar ik binnen een hoofdstuk naartoe kan schrijven. En ook vrij regelmatig gebeurt het dat ik tijdens het schrijven een ingeving krijg, waardoor ook mijn kaders zich moeten gaan herschikken.

De tweede schrijffase

De reden dat ik mijn eerste versie zo ruw, bijna verwilderd, laat  is omdat ik het helemaal opnieuw ga schrijven. In de tweede schrijffase begint het grote slijpen en ga ik letten op stijl- en vormfouten. Ik maak een nieuw document, waarin ik het oude manuscript over ga typen. Klinkt als een enorme, vervelende klus en dat is het op zich ook. Maar voor mij werkt het: elk woord en elke zin moet heroverwogen worden. Elke tittel en jota moet opnieuw door mijn hoofd en handen worden goedgekeurd. Soms lach ik mezelf uit: ‘hoe heb je dit ooit kunnen schrijven en denken dat dat kon?’

Lees ook: Hoe ben ik begonnen met schrijven?

Bovendien is dit ook een geweldige fase om gaten te ontdekken. Toen ik maanden geleden in hoofdstuk 1 begon, had ik nog helemaal geen idee dat ik in hoofdstuk 19 een nieuw idee kreeg en dat daardoor sommige dingen uit het begin niet meer kloppen. Met de hele verhaallijn nu in mijn hoofd, kan ik alles kloppend maken en opvullen. Ook in deze fase kan er nog wel eens een klein nieuw idee worden toegevoegd of hoofdstukken worden herschikt, maar het verhaal zelf blijft grotendeels intact.

De eerste lezers

Als ik het boek na fase 2 als ‘af’ bestempel is het grote moment gekomen dat de eerste lezers naar het boek gaan kijken. Omdat ik als zelfpublicerend auteur geen redacteur heb, zijn dat in eerste instantie mensen die dichtbij me staan. Dat zijn natuurlijk wel mensen die eerlijk en kritisch zijn, en al heel wat gelezen hebben in hun leven. Aan ‘leuk’ heb ik niks in deze fase. Ook vraag ik advies aan mensen die van lezen en schrijven hun beroep hebben gemaakt.

Nadat ik van de eerste lezers een kritische blik heb ontvangen en documenten vol aantekeningen, vragen, opmerkingen en kritiek, begint voor mij een volgende schrijffase. Daarin verwerk ik alle feedback die ik krijg. Ook dat is nog een gigantische opgave. Het kan zomaar voorkomen dat een heel deel van het verhaal opnieuw moet of moet worden aangepast, omdat het voor de lezer niet werkt of aanslaat.

Deze fase vind ik het lastigst. Ten eerste vind ik het gewoon heel spannend dat iemand iets gaat vinden van het boek waar je al maanden- of jarenlang mee bezig bent geweest. Ten tweede ben je in deze fase zelf ook al zoveel met je verhaal bezig geweest, dat je er een beetje moe van begint te worden om weer aan iets te gaan schaven. Je hebt je eigen verhaal al zo vaak gelezen dat het inmiddels wel je neus uit komt.

Afronding

Helaas ben je dan nog steeds niet klaar. In de afrondende fase lees ik het boek nog een keer om alle spel- en taalfouten eruit te halen. Vaak laat ik het boek daarna even een paar weken rusten. Dit zorgt ervoor dat ik er nog één keer met een frisse blik naar kan kijken. In mijn allerlaatste stap van het schrijfproces, lees ik het dan nog een keer als lezer -voor zover dat kan- en wijzig ik de allerlaatste, kleine dingen.

Voilà, er ligt een klaar manuscript. Helaas is het dan nog geen boek. Als selfpubber moet ik er zelf voor zorgen dat het een fysiek boek wordt. Daar krijg ik gelukkig wel hulp bij van mijn uitgever. Bovendien moet ik er ook zelf voor zorgen dat het boek wordt verkocht. Hoe dat uitgeefproces gaat, vertel ik je later een keer.

Wil je op de hoogte blijven van de laatste blogs, schrijfupdates, primeurs en ander nieuws? Schrijf je dan nu in voor mijn nieuwsbrief!