Hoe communiceren mieren met elkaar?

Je kent het misschien wel van taferelen in je huis of tuin. Ergens is iets te eten te halen voor mieren en binnen no-time wemelt het van die beestjes. Hoe doen ze dat, zo snel aan elkaar laten weten dat er ergens voedsel te halen valt? Ik ga het je vertellen.

De allerbelangrijkste methode van mieren om met elkaar te communiceren is doormiddel van geur. Mieren hebben een gigantisch sterk ontwikkeld reukvermogen. Daarmee ruiken ze voedsel, ruiken ze aan elkaar om te zien of het een familiegenoot is – daarom ‘botsen’ mieren altijd even als ze elkaar tegenkomen – en vinden ze hun weg van en naar het nest. En ze praten zo dus ook met elkaar.

Dat kunnen ze doordat elke mier een wandelende chemiefabriek is. Met bepaalde stofjes maken mieren bepaalde geuren aan. Hoe die stofjes met elkaar gemixt zijn bepaalt de geur en dus de boodschap. ‘Hé, ik hebben eten gevonden’ bijvoorbeeld, of ‘Alarm! We worden aangevallen!’ Als een mier tijdens de verkenning op een dode sprinkhaan stuit, zal het een stofje afgeven, dat mieren in de omgeving met hun voelsprieten kunnen ruiken. Die kunnen daarop in actie komen. Ze volgen hun ‘neus’ om de plek te vinden waar de geurstof is afgegeven. Klopt de boodschap met wat ze daar aantreffen zullen zij dezelfde geur gaan afscheiden en wordt de geur steeds beter te ruiken voor soortgenoten.

Je ziet mieren vaak in een rijtje achter elkaar lopen. Dit heeft ook te maken met geur. De verkenner laat telkens een klein beetje geur achter op de plekken waar ze heeft gelopen. In eerste instantie doet ze dit zodat ze de weg naar het nest terug kan vinden. Maar zodra ze een boodschap afgeeft, kunnen andere mieren dit spoor gebruiken om de verkenner beter te vinden.

Tandemlopen

Toch komt het soms ook voor dat geur niet voldoende gebruikt kan worden om een boodschap door te geven. In dat geval maken mieren gebruik van trillingen, die ze zelf genereren door bijvoorbeeld met hun poten op de grond te stampen of door met hun voelsprieten op de kop van een andere mier te trommelen om zo haar aandacht te trekken.

Een mooi voorbeeld daarvan is het zogenaamde ‘tandemlopen’. Soms heeft een mier ver weg voedsel gevonden en is de afstand te groot om te overbruggen met een geurig bericht. Dan zal de mier teruglopen en een andere mier laten weten dat ze iets gevonden heeft. Deze loopt vervolgens strak achter de eerste mier aan, door met haar voelsprieten telkens even de achterpoten van de eerste mier aan te raken. Ze raken elkaar zo niet kwijt. Heeft ook de tweede mier de plek gevonden en de weg geplaveid met geurstof, gaan ze beiden terug naar het nest en verspreiden de boodschap, zodat steeds meer mieren deze duo-tocht maken. Al heen en weer tandemlopend, terwijl ze nog steeds zoveel mogelijk geur verspreiden, zorgen ze er zo voor dat alle mieren het bericht krijgen.

Dit is dus de reden dat mieren zich razendsnel rondom jouw jampot kunnen verzamelen tijdens een picknick. Ze verspreiden razendsnel geur of vormen een treintje waarmee ze binnen no-time een invasie plegen op jouw etenswaren.

Lees ook: Dit is wat mensen kunnen leren van mieren